Plan, bygg og geodata i DigiVestland -status våren 2026

Tusen takk for engasjementet!

Ein stor takk til alle som har delteke i faggruppe, nettverk, arbeidsgrupper, webinar og erfaringsdelingar gjennom våren.

Vi veit at det er travelt. Vi veit at det ikkje alltid passar. Og vi veit at mange står i krevjande oppgåver lokalt. Nettopp difor betyr bidraga dykkar ekstra mykje.

Når de deler erfaringar, utfordringar, spørsmål og gode døme, bidreg de til at vi lærer av kvarandre og løftar dei riktige sakene vidare saman.

God sommar – og tusen takk for innsatsen så langt!

Nettverk for plan og GIS

Nettverk for plan og GIS er etablert for å samle tema som særleg gjeld plan- og GIS-miljøa i kommunane. Nettverket gir rom for meir fagleg erfaringsdeling, konkrete spørsmål frå kvardagen og deling av løysingar, verktøy og arbeidsmåtar.

Gjennom våren har nettverket delt erfaringar om mellom anna flyttinga av planregisteret frå Kartverket til DIBK. Nettverket har fulgt endringa tett, og har og gitt viktige innspel til DIBK for å sikre god informasjonsflyt og hjelp til dei som har hatt behov for dette. I tilleg har det vært fokus på bruk av KI (Copilot), energiplanlegging, arbeid med kommuneplanens arealdel, gamle planar, kartforteljingar, 3D-modellar og ulike verktøy i planarbeidet. Kommunane har delt erfaringar om synkronisering, datakvalitet, vising av planar og bruk av NAP.

Fleire kommunar har òg fått førespurnader frå private aktørar som ønskjer tilgang til plandata, planregister og API-ar. Dette reiser spørsmål som er større enn éin kommune åleine: Kva skal delast? Korleis skal det delast? Kven skal handtere tilgang? Og bør dette løysast lokalt eller nasjonalt? Problemstillinga løftast no til FPU for å få ein diskusjon på om kommunane bør ha ein felles tilnærming til dette.

Det fine med nettverket er at ingen treng å finne ut av alt åleine. Det ein kommune testar, strevar med eller lukkast med, kan vere nyttig for mange andre.

Kort fortalt: Vi lærer lokalt, deler regionalt – og koplar oss på nasjonalt.

Initiativ og arbeidsgrupper i faggruppa

I tillegg til Nettverk for plan og GIS har faggruppa følgt opp fleire konkrete initiativ og arbeidsgrupper. Desse tek utgangspunkt i behov kommunane sjølve har løfta, og handlar om å finne praktiske tiltak som kan gi betre flyt, betre datagrunnlag og meir brukarvennlege tenester.

Arbeidsgruppa for eByggesak – frå rapport til praktisk arbeid

Arbeidsgruppa for eByggesak har følgt opp rapporten om byggesak frå 2024 og jobbar vidare etter mantraet: Det skal vere lett å gjere rett.

Det handlar om å finne konkrete tiltak som kan gi betre flyt i byggjesaksprosessen, redusere manglar i søknadene og spare tid – både for kommunane, tenestene, søkjarane og utbyggjarane. Difor har arbeidsgruppa hatt merksemd på tema som informasjon, digitale søknader, standardiserte data, sjekklister, rettleiingsplikt, gevinstarbeid og dialog med leverandørar.

Kommunane har delt mange konkrete erfaringar frå kvardagen. Det er framleis mange klikk, fleire manuelle prosessar, integrasjonar som ikkje alltid spelar på lag, sjekklister som blir brukte ulikt, og behov for betre støtte i arbeidsprosessane. Dette viser at utfordringane ikkje berre handlar om teknologi, men også om arbeidsflyt, rolleforståing, rettleiing, datakvalitet og korleis løysingane faktisk fungerer i praksis.

Eit viktig tema har vore digitale byggjesøknader frå privatpersonar. Erfaringane frå kommunane viser at digitale søknadsportalar kan gi meir komplette søknader, færre mangelbrev og betre rettleiing til søkjar. Øygarden kommune har mellom anna slutta å ta imot private byggjesøknader på e-post og redusert gebyret for dei som leverer søknader gjennom etablerte byggjesøknadsportalar. Erfaringane så langt er gode og viser at det ikkje alltid treng å vere perfekt før ein startar. Nokre gonger er det viktigaste å kome i gang, teste i praksis og lære undervegs.

Arbeidsgruppa har også løfta fram behovet for betre og meir brukarvennleg byggjesaksinformasjon. I dag blir mykje av den same byggjesaksprosessen forklart på ulike måtar frå kommune til kommune. Det tek tid å lage, tid å halde ved like – og kan vere vanskeleg for innbyggjarane å forstå. Difor har kommunane løfta spørsmålet om meir informasjon kan standardiserast, slik at innbyggjarane får betre rettleiing, samstundes som kommunane slepp å gjere det same arbeidet kvar for seg. Kort sagt: felles informasjon der vi kan, lokal rettleiing der vi må.

Eit anna viktig spor i arbeidet har vore korleis kommunane kan redusere talet på mangelbrev i byggjesaker. Færre manglar gir mindre frustrasjon, betre flyt og spart tid for både søkjar, utbyggjar og kommune. Det vart gjennomført ei erfaringsdeling som var open for alle, også deltakarar frå andre diginettverk. Ph.d.-student Elise Maurseth Reigstad delte funn frå masteroppgåva si, og viste også korleis Trondheim kommune jobbar for å redusere manglar.

DigiVestland har i tillegg dialog med Norkart om å leggje til rette for testmoglegheiter og eit mogleg brukarforum. Dette heng godt saman med målet om å kople kommunane sine erfaringar tettare på leverandørane og bidra til løysingar som faktisk støttar arbeidsprosessane i kvardagen.

Kort fortalt: Arbeidsgruppa for eByggesak jobbar med praktiske tiltak som kan gjere byggjesaksprosessen enklare, meir føreseieleg og meir effektiv. Målet er betre søknader, færre manglar og mindre tid brukt på feilretting – fordi det skal vere lett å gjere rett.

Betre bruk av data – visualisering av bustadstatistikk

Det er etablert ei arbeidsgruppe som skal teste om eit verktøy for visualisering av bustadstatistikk kan vidareutviklast til bruk i alle kommunar, uavhengig av storleik.

Bergen, Øygarden og Voss er førebels pilotkommunar. Arbeidet blir leia av Vestland fylkeskommune og finansiert gjennom tilskotsmidlar frå Statsforvaltaren.

Målet er å sjå om betre bruk av data kan gi kommunane meir oversikt, betre grunnlag for planlegging og enklare visualisering av bustadutvikling, bustadreserve og bustadpotensial.

Kort fortalt: Gode data blir endå betre når dei kan forståast visuelt.

KI og saksassistent

Faggruppa har hatt besøk av Netcompany og Nesodden kommune, som presenterte arbeid med KI og saksassistent i plan- og byggjesaksbehandling. Det skapte stort engasjement.

Kommunane ser moglegheiter for betre rettleiing, kvalitetssikring før innsending, meir effektiv saksbehandling og betre støtte til saksbehandlarane. Samstundes er det tydeleg at KI ikkje tryllar åleine. Vi treng gode data, felles språk, standardiserte prosessar, nasjonale sjekklister, integrasjonar og kontroll.

Kort fortalt: Ingen gode data – ingen god KI.

Felles initiativ og nasjonal kopling

Faggruppa har også følgt opp fleire tema som går på tvers av kommunane og som heng tett saman med nasjonale prosessar.

Arbeidet med nasjonal produktstandard rører ved mange av temaene kommunane har løfta gjennom faggruppa og arbeidsgruppa for eByggesak: standardisering, felles språk, gevinstarbeid, automatisering, integrasjonar, sjekklister og krav til leverandørmarknaden. Faggruppa ønskjer å bidra til at kommunane sine erfaringar og behov blir tettare kopla til det nasjonale arbeidet.

Det vart også gjennomført ein workshop om Drømmeplan på Scandic Bergen City. Åtte kommunar frå Vestland deltok, og workshopen vart leia av DiBK med ressurs frikjøpt frå Fredrikstad kommune. Drømmeplan handlar om korleis planinformasjon kan bli meir forståeleg og tilgjengeleg for innbyggjarane. Det treff godt på behova kommunane i DigiVestland har løfta: betre sjølvbetening, enklare språk, tydelegare rettleiing og meir brukarvennleg tilgang til informasjon om eigen eigedom.

Kort fortalt: Kommunane sine erfaringar må inn der framtidas løysingar blir forma.

Tverregionalt samhandlingsnettverk

Faggruppa samarbeider tett med tverregionalt samhandlingsnettverk på tvers av diginettverka. Det gjer at vi kan sjå lokale, regionale og nasjonale initiativ i samanheng.

Fleire av sakene som er løfta i faggruppa, Nettverk for plan og GIS og arbeidsgruppa for eByggesak, er problemstillingar som gjeld mange kommunar. Når slike saker blir identifiserte tidleg, kan dei løftast vidare samla – til rett nivå.

Det kan handle om nasjonal produktstandard, Drømmeplan, digitale søknadsportalar, plandata, NAP, sjekklister, KI, mangelbrev eller behov for betre leverandørdialog.

Faggruppa har òg samarbeidd med det tverregionale samhandlingsnettverket om ei planlagt webinarrekke på tvers av diginettverka for fagområdet plan, bygg og geodata.

Første webinar starta på nivå null: Korleis kan kommunar som enno ikkje har kome i gang med digitalisering, eller som står fast, ta dei første stega? Formålet er å bidra til å redusere modingsgapet innan digitalisering, og gje naudsynt starthjelp til dei som står fast i digitalsierignsarbeidet.

Bodskapen var tydeleg: Det er ikkje alltid behov for store anskaffingar, avansert bruk av fagsystem eller å gjere alt på ein gong. Kommunane kan starte med det grunnleggjande: bruke det dei allereie har, lære av andre, rydde i roller og prosessar og byggje tryggleik undervegs.

Kort fortalt: Vi løyser meir når vi ser sakene i samanheng og løftar dei på rett nivå.

FPU – medverknad og dialog med KS

Fag- og prioriteringsutvalet for plan, bygg og geodata har hatt tre møte våren 2026. Agendaene blir delte i forkant, og faggruppa får ei gjennomgang i etterkant av møta. Slik får kommunane innblikk i dei viktigaste diskusjonane og høve til å kome med innspel.

Det er mogleg å løfte saker til FPU via DigiVestland sine representantar frå Kvam kommune. Målet er å sikre god medverknad, dialog med KS og betre kopling mellom kommunane sine behov og det nasjonale arbeidet.

Kort fortalt: FPU er ein viktig kanal for å løfte felles behov frå kommunane vidare